"Бэлчээр ба нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгчдийн олон улсын жил (IYRP2026), НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцийн 17 дугаар Бага хурал (COP17)-ын хүрээнд энэ оны 6-р сард Монгол улсад "Олон улсын бодлогын хэлэлцүүлэг" зохион байгуулах ажлын бэлтгэлийг хангах зорилгоор Улаанбаатар хот болон Төв аймгийн Борнуур суманд ажиллаа.

Энэ жилийг олон улсын хэмжээнд “Бэлчээр ба нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгчдийн жил” болгон тэмдэглэж байна. Өнөөдөр Чингис хаан үндэсний музейд Бэлчээр ба нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгчдийн жил”-ийн үндэсний нээлтийн арга хэмжээ зохион байгуулагдлаа.

Уулзалтад Монголын бэлчээр ашиглагчдын нэгдсэн холбооны гүйцэтгэх захирал Н.Ганхуяг оролцсон ба аймаг, сумдын бэлчээр ашиглагчдын холбоо, малчдын бэлчээр ашиглагчдын хэсгүүдийг чадавхийг бэхжүүлэх, бэлчээр ашиглах урт хугацааны гэрээ байгуулах, гэрээний бүртгэлийн асуудлыг сайжруулах, шинэ хуулийн орчинд нийцүүлэх, олон улсын байгууллагын төсөл хөтөлбөрийн дэмжлэгийг мэргэжлийн холбоодод чиглүүлэх зэрэг асуудлаар саналаа илэрхийллээ.

"Тэсийн голын нүүдэлчид" киноны хэсгээс оруулсан Бэлчээр ба нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгчдийн олон улсын жилийн нээлтийн энэхүү видеог НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейгаар санал нэгтэйгээр батлагдсан Бэлчээрийн газар нутаг, мал аж ахуйн олон улсын жил (IYRP) 2026 санаачилгыг дэмжих зорилгоор хийсэн.

Эдийн засаг, хүн амын амжиргаанд чухал үүрэг гүйцэтгэж буй мал аж ахуй, түүнийг эрхлэгчдийн үүрэг, хувь нэмрийг дэлхий нийтэд сурталчлах, үнэлэмжийг өсгөх, дэлхийн хүнсний аюулгүй байдлыг хангах, экосистемийн үр ашгийг хүртэхэд бэлчээрийн хувь нэмрийг таниулах, бэлчээрийн тогтвортой менежмент, нөхөн сэргээлтийг хэрэгжүүлэх, энэ чиглэлд хөрөнгө оруулалт нэмэгдүүлэхэд тухайн жилийн (2026) ач холбогдол оршиж байна.

МБАНХ-оос 2024 оны 6 дугаар сарын 05 нд УИХ-ын чуулганаар батлагдсан “Малчин өрхийн нэгдсэн холбооны эрх зүйн байдлын тухай хууль”-ийг малчдад танилцуулж, хуулийн хэрэгжилтийг ажил хэрэг болоход анхаарч ажиллаж байна. Тус хууль нь малчдын хамтын үүсгэл санаачилгын байгууллага болох Малчин өрхийн анхдагч холбооны эрх зүйн байдлын талаар зохицуулсан бөгөөд зэргэлдээ нутагладаг буюу нэг нутаг усны, дундын бэлчээрээ хамтран ашигладаг, газар нутгийн онцлог, бэлчээрийн нөхцөл байдлаас хамаарч 10-оос доошгүй малчин өрх нийлж, энэ холбоог байгуулахаар тусгасан билээ. Холбооны зохион байгуулалтад орсноор малчид өөрийн бэлчээрээ урт удаан хугацаанд ашиглах эрхтэй болох зэрэг олон боломж нээгдэх давуу талтай болох юм.

Монголын бэлчээр ашиглагчдын нэгдсэн холбооны Гүуйцэтгэх захирал Д.Бурмаа МҮОНРТ-ын "7 хоног Тоймчийн хөтөлбөр" нэвтрүүлэгт "Хариуцлагатай нүүдэлчин стандартыг нэвтрүүлж байна" сэдвээр хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.

НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн газрын зөвлөх Ц.Энх-Амгалан МҮОНРТ-ын "Монголын мэдээ" нэвтрүүлэгт "Ган зудын давтамж жил бүр нэмэгдэж байна" сэдвээр хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна. 

МБАНХ-ны зөвлөх үйлчилгээний хүрээнд "Хариуцлагатай нүүдэлчин" стандартыг нэвтрүүлсэн Хөвсгөл аймгийн Бүрэнтогтох, Түнэл суманд хэрэгжүүлж буй "Малын гаралтай түүхий эдийн бэлтгэн нийлүүлэлтийн мөшгих систем"-ийн хэрэгжилтийг Улаанбаатар хотноо 2023 оны 10-р сарын 6,7 –ны өдрүүдэд зохион байгуулагдсан “Нээлттэй Хөвсгөл 2023” арга хэмжээний үеэр танилцууллаа.

Хөвсгөл аймгийн Засаг даргын тамгын газар, Хөвсгөл аймгийн нутгийн зөвлөлтэй хамтран “Нээлттэй Хөвсгөл 2023” арга хэмжээг Улаанбаатар хотноо 2023 оны 10-р сарын 6,7 –ны өдрүүдэд Сүхбаатарын талбай дээр зохион байгуулж байна.

Монгол орны нийт газар нутгийн 70 гаруй хувийг эзэлдэг бэлчээр түүний доройтлыг хэрхэн бууруулах, бэлчээрийг зөв зүйтэй ашиглах чухал байна. Эрдэмтдийн судалж тогтоосноор дэлхийн хуурай газрын 3/1 хувийг эзэлдэг хуурай, хуурайвтар бүс нутгуудад цөлжилт, газрын доройтол их явагдаж байгаа бөгөөд бэлчээрийн газрын экосистемийн үр нөлөөг судалсан судалгаатай танилцаж, Монгол орны экосистемийн өнөөгийн байдлын талаар ярилцаж байна.

Бэлчээр бол монголчуудын хувьд үнэлж баршгүй алт гэдэгтэй хэн ч маргахгүй. Монголын мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийн тогтвортой байдалд нэн тулгамдаж буй асуудал бол малын тэжээлийн үндсэн эх үүсвэр болсон бэлчээрийн чанар, бүтээмжийн бууралт, үүнтэй уялдсан орчны доройтол юм.